Dereń jadalny 'Alosza' Cornus mas 'Alosza'

Opis szczegółowy produktu

Dereń jadalny 'Alosza' - bardzo ceniona wczesna odmiana derenia jadalnego, wywodząca się z ukraińskiej szkoły hodowlanej. Należy do najbardziej poszukiwanych selekcji o żółtych owocach, przeznaczonych do bezpośredniego spożycia i przetwórstwa. Rośnie jako żywotny, rozłożysty krzew lub niewielkie drzewo, które w wieku dojrzałym osiąga wysokość około 3–4 metrów. Wyróżnia się bardzo dobrą mrozoodpornością oraz wysoką odpornością na suszę i choroby. Dzięki temu jest idealną rośliną do uprawy ekologicznej, bez potrzeby stosowania chemicznej ochrony. Liście są soczyście zielone, owalne, z wyraźnym unerwieniem. Tworzą gęste, zdrowe ulistnienie, które jesienią przebarwia się na ciepłe, żółtobrązowe odcienie. Jako jeden z pierwszych zwiastunów wiosny odmiana zakwita już w marcu. Na bezlistnych pędach pojawia się wtedy mnóstwo drobnych, żółtych kwiatów, które są niezastąpionym źródłem pożytku dla pierwszych pszczół. Główną zaletą odmiany są jej wyjątkowe owoce, które dojrzewają bardzo wcześnie, często już w pierwszej połowie sierpnia. Owoce są duże, osiągają masę około 5 gramów i mają charakterystyczny gruszkowaty kształt. Ich niepowtarzalna, jaskrawożółta barwa w pełnej dojrzałości staje się niemal przezroczysta. Smak jest znakomity, słodko-kwaśny, o delikatnym aromacie i wysokiej zawartości witaminy C. W odróżnieniu od typowych czerwonych owoców ta żółtoowocowa odmiana wygląda w ogrodzie bardzo egzotycznie, a owoce są na krzewie wyraźnie widoczne. Odmiana sprawdza się przede wszystkim w ogrodach użytkowych i sadach jako niezawodne i hojne źródło nietypowych owoców. Dzięki swojemu wyglądowi doskonale nadaje się także do nasadzeń ozdobnych lub jako element jadalnych żywopłotów.

Uprawa: Ze względu na swoje wymagania dereń zaliczany jest do ciepłolubnych roślin sadowniczych gleb wapiennych. Najlepiej odpowiadają mu gleby obojętne lub lekko zasadowe oraz słoneczne, otwarte stanowiska, a także stoki południowe, południowo-wschodnie i południowo-zachodnie. Znosi również suchsze warunki, ponieważ głęboko się korzeni i potrafi zapewnić sobie wodę nawet przy nierównomiernie rozłożonych opadach. Więcej wilgoci potrzebuje jedynie w okresie dojrzewania owoców, czyli zależnie od sezonu od sierpnia do września. Jest w pełni mrozoodporny, zarówno w odniesieniu do drewna, jak i kwiatów. Z powodzeniem można go uprawiać do wysokości 600 m n.p.m. Chłodne stanowiska, zwłaszcza z częstym występowaniem mgieł, nie są dla niego korzystne. Nie znosi także zacienienia ani półcienia. Zwłaszcza po posadzeniu, w okresie formowania pokroju, wymaga mocniejszego cięcia. Przy sadzeniu krzewu pozostawia się 3–5 głównych pędów, które skraca się mniej więcej o jedną trzecią do połowy. Cięcie powtarza się przez pierwsze trzy lata uprawy. W przypadku sadzonki szczepionej można formować koronę z przewodnikiem lub bez niego (koronę kielichową), podobnie jak u drzew ziarnkowych lub pestkowych. Ponieważ dereń owocuje na jednorocznych przyrostach, których jest naturalnie wystarczająco dużo, cięcie polega jedynie na prześwietlaniu krzewu lub korony. W medycynie ludowej owoce derenia są do dziś zalecane przy dolegliwościach trawiennych, przede wszystkim przy problemach jelitowych, zarówno ostrych (takich jak biegunka i skurcze brzucha), jak i przewlekłych. Właściwości lecznicze owoców derenia znane są już od starożytności. Pod tym względem wykorzystuje się wszystkie części rośliny (korę, korzenie, pędy, owoce). Korę, korzenie czy pędy stosowano na przykład przeciw gorączce. Owoce można wykorzystywać przy chorobach jelit. Preparaty z liści, kwiatów i owoców mogą wspomagać leczenie problemów trawiennych, anemii oraz chorób wątroby lub nerek. Świeży, zagęszczony sok z owoców wykorzystuje się w leczeniu cukrzycy. Zagęszczony sok stosuje się w medycynie tradycyjnej także przy chorobach skóry. Miąższ owoców oraz olej z pestek służą do leczenia i regeneracji uszkodzonych tkanek skóry. Owoce derenia można łączyć także z innymi, mniej wartościowymi gatunkami owoców. W południowo-zachodniej Europie chętnie przerabia się je na kompoty i przetwory. Ciekawym kulinarnym zastosowaniem są kompoty mieszane z borówką brusznicą i gruszkami, podawane jako dodatek do dziczyzny. Owoce konserwuje się również przez suszenie lub mrożenie. Suszonym, zmielonym miąższem posypuje się także mięso pieczone na rożnie. Z suszonych owoców derenia, podobnie jak z owoców dzikiej róży, przygotowuje się smaczną herbatę. Z owoców wytwarza się również smaczny syrop o wysokiej zawartości witamin. Owoce można nastawiać na spirytusie, a także wytwarzać z nich wino lub destylat. Oprócz witamin, antocyjanów i związków fenolowych owoce derenia zawierają dużo kwasów i pektyn, które wpływają na zdolność żelowania. Nic więc dziwnego, że dereń od stuleci wykorzystuje się do przygotowywania marmolad, galaretek i kompotów. Przy przetwarzaniu na produkty spożywcze zwykle trzeba dodawać odpowiednią ilość cukru.

Autor: Kamila | Rewizja: 25. 2. 2026