Dereń jadalny 'Elena' - pojemnik Cornus mas 'Elena'

Opis szczegółowy produktu

Dereń jadalny 'Elena' - syn. Yelena. Odmiana 'Olena' jest opisywana jako ukraińska selekcja typu wczesnego, a w ofercie szkółek występuje również pod nazwą 'Elena' lub 'Yelena'. Pokrój to zwykle wielopniowy krzew lub niewielkie drzewo o rozłożystej koronie, osiągające około 3–5 m wysokości i 2,5–4 m szerokości. Kwitnienie następuje bardzo wcześnie, zazwyczaj w lutym i marcu, gdy na bezlistnych pędach otwierają się drobne żółte baldaszki, cenne jako źródło pyłku dla wczesnych zapylaczy. Liście są naprzeciwległe, eliptyczne, latem soczyście zielone, a jesienią przebarwiają się na odcienie żółci i czerwieni. Owoce to kuliste do lekko wydłużonych pestkowce o ciemnoczerwonej barwie, ważące średnio około 5 g, z bardzo soczystym miąższem i mniejszą pestką. Smak jest słodko-kwaskowaty, a po pełnym dojrzeniu pełniejszy, odpowiedni zarówno do spożycia na surowo, jak i do przetwórstwa. W kuchni owoce sprawdzają się na soki, syropy, dżemy, kompoty, do suszenia i na sosy owocowe. Miąższ naturalnie zawiera witaminę C, antocyjany, polifenole i pektyny, dlatego owoce derenia tradycyjnie zalicza się do cennych owoców urozmaicających codzienną dietę. W ogrodzie odmiana 'Olena' sprawdzi się jako jadalny soliter, w naturalistycznym sadzie oraz w jadalnym żywopłocie ze świdośliwą, leszczyną lub rokitnikiem.

Uprawa: Pod względem wymagań dereń zalicza się do ciepłolubnych roślin owocowych gleb wapiennych. Najlepiej odpowiadają mu gleby obojętne lub lekko zasadowe, stanowiska słoneczne i otwarte, stoki południowe, południowo-wschodnie i południowo-zachodnie. Znosi również suchsze warunki, ponieważ korzeni się głęboko i potrafi zapewnić sobie wodę nawet przy nierównomiernie rozłożonych opadach. Większej ilości wody potrzebuje jedynie w okresie dojrzewania owoców, czyli w zależności od sezonu od sierpnia do września. Jest w pełni mrozoodporny zarówno w drewnie, jak i w kwiatach. Z powodzeniem można go uprawiać do wysokości 600 m n.p.m. Chłodne położenia, zwłaszcza miejsca z częstymi mgłami, nie są dla niego odpowiednie. Nie znosi także zacienienia ani półcienia. Szczególnie po posadzeniu, w okresie formowania pokroju, wymaga silniejszego cięcia. Przy sadzeniu krzewu pozostawia się 3–5 głównych pędów, które skraca się mniej więcej o jedną trzecią do połowy. Cięcie powtarza się przez pierwsze trzy lata uprawy. W przypadku sadzonki szczepionej można uformować koronę z przewodnikiem lub bez niego (koronę otwartą), podobnie jak u drzew ziarnkowych lub pestkowych. Ponieważ dereń owocuje na przyrostach jednorocznych, których naturalnie wytwarza wystarczająco dużo, cięcie polega jedynie na prześwietlaniu krzewu lub korony. W medycynie ludowej owoce derenia są do dziś zalecane przy dolegliwościach trawiennych, przede wszystkim jelitowych, zarówno ostrych (takich jak biegunki i skurcze brzucha), jak i przewlekłych. Właściwości lecznicze owoców derenia znane są już od starożytności. Pod tym względem wykorzystywane są wszystkie części rośliny (kora, korzenie, pędy, owoce). Korę, korzenie czy pędy stosowano na przykład przeciw gorączce. Owoce można wykorzystywać przy chorobach jelit. Preparaty z liści, kwiatów i owoców stosuje się przy leczeniu problemów trawiennych, anemii, chorób wątroby lub nerek. Świeży zagęszczony sok z owoców wykorzystuje się w leczeniu cukrzycy. W medycynie tradycyjnej zagęszczony sok stosuje się również przy chorobach skóry. Miąższ owoców i olej tłoczony z pestek nadają się do leczenia i regeneracji uszkodzonych tkanek skóry. Owoce derenia można łączyć także z innymi, mniej wartościowymi gatunkami owoców. W południowo-zachodniej Europie owoce derenia chętnie przetwarza się na kompoty i przetwory. Ciekawym kulinarnym zastosowaniem jest dodawanie ich do mieszanych kompotów z borówką brusznicą i gruszkami, podawanych do dziczyzny. Owoce konserwuje się również przez suszenie lub mrożenie. Suszonym, zmielonym miąższem posypuje się także mięso pieczone na rożnie. Z suszonych owoców derenia, podobnie jak z owoców dzikiej róży, przygotowuje się smaczną herbatę. Z owoców wytwarza się też smaczny syrop o wysokiej zawartości witamin. Owoce można zalewać alkoholem lub wytwarzać z nich wino czy destylat. Oprócz witamin, antocyjanów i związków fenolowych owoce derenia zawierają dużo kwasów i pektyn, które wpływają na zdolność żelowania. Dlatego dereń od stuleci wykorzystuje się do przygotowywania marmolad, galaretek i kompotów. Przy przetwarzaniu na produkty spożywcze zwykle konieczne jest dodanie odpowiedniej ilości cukru.

Autor: Nikol | Rewizja: 18.2. 2026