Dereń jadalny 'Macrocarpa' Cornus mas 'Macrocarpa'

Opis szczegółowy produktu

Dereń jadalny 'Macrocarpa' - tradycyjna wielkoowocowa odmiana, wyhodowana z myślą o architekturze ogrodowej i o sadownictwie towarowym. Gatunek wyjściowy występuje w Europie Środkowej i Południowej oraz w Azji Zachodniej, gdzie rośnie na skrajach lasów i na zakrzewionych zboczach. Odmiana 'Macrocarpa' wyróżnia się silnym wzrostem, osiągając 3–4 m wysokości i 2–3 m szerokości. Liście są szeroko eliptyczne, świeżo zielone, jesienią przebarwiają się na żółtopomarańczowo. Już pod koniec lutego lub w marcu, jeszcze przed rozwojem liści, roślina okrywa się drobnymi, jaskrawożółtymi kwiatami zebranymi w gęste baldachy, które są cennym źródłem pokarmu dla pszczół wczesnym przedwiośniem. Owocem jest duży, owalny pestkowiec o masie do 7 g, ciemnoczerwony i błyszczący. Miąższ jest mięsisty i soczysty, o słodko-kwaśnym smaku i wysokiej zawartości witaminy C, kwasów, garbników i pektyn. Owoce wykorzystuje się do bezpośredniego spożycia, na marmolady, kompoty, nalewki z derenia i syropy. Dzięki dekoracyjnemu wyglądowi i walorom użytkowym roślina nadaje się zarówno na soliter, jak i do swobodnie rosnących żywopłotów. Owoce korzystnie wpływają na układ odpornościowy i na ściany naczyń krwionośnych.

Uprawa: Pod względem wymagań dereń zalicza się do ciepłolubnych roślin sadowniczych gleb wapiennych. Najlepiej rośnie na glebach obojętnych lub lekko zasadowych, na stanowiskach słonecznych i otwartych, na stokach południowych, południowo-wschodnich i południowo-zachodnich. Znosi także suchsze warunki, ponieważ korzeni się głęboko i potrafi zaopatrzyć się w wodę nawet przy nierównomiernym rozkładzie opadów. Więcej wilgoci potrzebuje jedynie w okresie dojrzewania owoców, czyli w zależności od sezonu od sierpnia do września. Jest w pełni mrozoodporny zarówno w drewnie, jak i w kwiatach. Z powodzeniem można go uprawiać do wysokości 600 m n.p.m. Chłodne stanowiska, zwłaszcza z częstymi mgłami, nie są dla niego korzystne. Nie znosi też zacienienia ani półcienia. Szczególnie po posadzeniu, w okresie formowania pokroju, wymaga mocniejszego cięcia. Przy sadzeniu krzewu pozostawia się 3–5 głównych pędów, które skraca się mniej więcej o jedną trzecią do połowy. Cięcie powtarza się przez pierwsze trzy lata uprawy. W przypadku sadzonki szczepionej można formować koronę z przewodnikiem lub bez niego (koronę kielichową), podobnie jak u drzew ziarnkowych i pestkowych. Ponieważ dereń owocuje na jednorocznych przyrostach, których jest naturalnie wystarczająco dużo, cięcie polega jedynie na prześwietlaniu krzewu lub korony. W medycynie ludowej owoce derenia do dziś zaleca się przy dolegliwościach trawiennych, przede wszystkim jelitowych, zarówno ostrych (takich jak biegunki i skurcze brzucha), jak i przewlekłych. Właściwości lecznicze owoców derenia znane są od starożytności. Pod tym względem wykorzystywane są wszystkie części rośliny (kora, korzenie, pędy, owoce). Korę, korzenie i pędy stosowano na przykład przeciw gorączce. Owoce można wykorzystywać przy chorobach jelit. Preparaty z liści, kwiatów i owoców stosuje się przy problemach trawiennych, anemii, chorobach wątroby lub nerek. Świeży zagęszczony sok z owoców wykorzystuje się w leczeniu cukrzycy. Zagęszczony sok stosuje się w medycynie tradycyjnej także przy chorobach skóry. Miąższ owoców i olej z pestek służą do leczenia i regeneracji uszkodzonych tkanek skóry. Owoce derenia można łączyć także z innymi, mniej wartościowymi gatunkami owoców. W Europie Południowo-Zachodniej owoce derenia chętnie przerabia się na kompoty i przetwory. Ciekawym zastosowaniem kulinarnym są kompoty mieszane z derenia, borówki brusznicy i gruszek, podawane jako dodatek do dziczyzny. Owoce konserwuje się również przez suszenie lub mrożenie. Suszonym, zmielonym miąższem posypuje się także mięso pieczone na rożnie. Z suszonych owoców derenia, podobnie jak z owoców róży, przygotowuje się smaczną herbatę. Z owoców wytwarza się też smaczny syrop o wysokiej zawartości witamin. Owoce można nastawiać na spirytusie albo wytwarzać z nich wino lub destylat. Oprócz witamin, antocyjanów i związków fenolowych owoce derenia zawierają dużo kwasów i pektyn, które wpływają na zdolność żelowania. Dlatego dereń od stuleci wykorzystuje się do przygotowywania marmolad, galaretek i kompotów. Przy przetwarzaniu na produkty spożywcze zwykle konieczne jest dodanie odpowiedniej ilości cukru.

Autor: Nikol | Rewizja: 16.7.2026