Dereń jadalny 'Matador' - pojemnik Cornus mas 'Matador'

Opis szczegółowy produktu

Dereń jadalny 'Matador' - wielkoowocowa odmiana owocowa derenia, którą do handlu w Europie wprowadziła w 2007 roku francuska szkółka Pépinières Minier. Gatunek Cornus mas pochodzi z Europy Środkowej i Południowej oraz z Azji Zachodniej, gdzie naturalnie rośnie na jasnych skrajach lasów, zakrzewionych zboczach, często na podłożu wapiennym. 'Matador' rośnie średnio szybko i tworzy rozłożysty krzew lub niewielkie, wielopniowe drzewo, które w wieku dojrzałym osiąga około 3–5 m wysokości i 2–3 m szerokości. Roczne przyrosty po ukorzenieniu wynoszą zwykle około 20–30 cm. W lutym i marcu, zależnie od przebiegu zimy i stanowiska, jeszcze przed rozwojem liści pojawiają się drobne złocistożółte kwiaty zebrane w baldachy. Są cennym, wczesnym źródłem pożytku dla pszczół i innych zapylaczy. Zielone, naprzeciwległe liście tworzą latem gęstą koronę. Odmiana wydaje duże czerwone pestkowce o mięsistym, soczystym, a w pełnej dojrzałości przyjemnie słodkokwaśnym miąższu. Zbiór przypada, zależnie od stanowiska i przebiegu lata, mniej więcej na okres od końca sierpnia do połowy września. Dojrzałe owoce nadają się do bezpośredniego spożycia, na dżemy, galaretki, syropy, soki, kompoty i nalewki. Owoce derenia naturalnie zawierają witaminę C, polifenole i inne roślinne przeciwutleniacze. Dla bardziej regularnego i obfitszego owocowania zaleca się sadzenie w pobliżu innej, genetycznie odmiennej odmiany Cornus mas, kwitnącej w tym samym okresie.

Uprawa: Pod względem wymagań dereń zalicza się do ciepłolubnych roślin owocowych gleb wapiennych. Najlepiej odpowiadają mu gleby obojętne lub lekko zasadowe, słoneczne, otwarte stanowiska oraz zbocza południowe, południowo-wschodnie i południowo-zachodnie. Znosi także suchsze warunki, ponieważ korzeni się głęboko i potrafi zapewnić sobie wodę nawet przy nierównomiernie rozłożonych opadach. Więcej wilgoci potrzebuje jedynie w okresie dojrzewania owoców, czyli zależnie od sezonu od sierpnia do września. Jest w pełni mrozoodporny zarówno w drewnie, jak i w kwiatach. Z powodzeniem można go uprawiać do wysokości 600 m n.p.m. Chłodne stanowiska, zwłaszcza z częstymi mgłami, nie są dla niego odpowiednie. Nie znosi również zacienienia ani półcienia. Zwłaszcza po posadzeniu, w okresie formowania pokroju, wymaga mocniejszego cięcia. Przy sadzeniu krzewu pozostawia się 3–5 głównych pędów, które skraca się mniej więcej o jedną trzecią do połowy. Cięcie powtarza się przez pierwsze trzy lata uprawy. W przypadku sadzonki szczepionej można uformować koronę z przewodnikiem lub bez niego (koronę kotłową) w podobny sposób jak u ziarnkowych lub pestkowych. Ponieważ dereń owocuje na jednorocznych krótkopędach, których przyrost jest naturalnie wystarczający, cięcie polega jedynie na prześwietlaniu krzewu lub korony. W medycynie ludowej owoce derenia do dziś zaleca się przy dolegliwościach trawiennych, przede wszystkim jelitowych, zarówno ostrych (takich jak biegunki i skurcze brzucha), jak i przewlekłych. Lecznicze właściwości owoców derenia znane są od starożytności. Wykorzystuje się w tym celu wszystkie części rośliny (korę, korzenie, pędy, owoce). Korę, korzenie i pędy stosowano na przykład przeciw gorączce. Owoce można wykorzystywać przy chorobach jelit. Preparaty z liści, kwiatów i owoców stosuje się w leczeniu problemów trawiennych, anemii, chorób wątroby lub nerek. Świeży, zagęszczony sok z owoców wykorzystuje się w leczeniu cukrzycy. W medycynie tradycyjnej zagęszczony sok stosuje się także przy chorobach skóry. Miąższ owoców oraz olej z pestek nadają się do leczenia i regeneracji uszkodzonych tkanek skóry. Owoce derenia można łączyć także z innymi, mniej wartościowymi gatunkami owoców. W południowo-zachodniej Europie chętnie przetwarza się je na kompoty i przetwory. Ciekawym kulinarnym zastosowaniem są mieszane kompoty z borówką brusznicą i gruszkami jako dodatek do dziczyzny. Owoce konserwuje się również przez suszenie lub mrożenie. Suszonym, zmielonym miąższem posypuje się także mięsa z rożna. Z suszonych owoców, podobnie jak z owoców róży, przygotowuje się smaczną herbatę. Z owoców wytwarza się także smaczny syrop o wysokiej zawartości witamin. Owoce można zalewać alkoholem, a także wyrabiać z nich wino lub destylat. Oprócz witamin, antocyjanów i związków fenolowych owoce derenia zawierają dużo kwasów i pektyn, które wpływają na zdolność żelowania. Dlatego dereń od stuleci wykorzystuje się do przygotowywania marmolad, galaretek i kompotów. Przy przetwarzaniu na produkty spożywcze zwykle konieczne jest dodanie odpowiedniej ilości cukru.

Autor: Jana | Rewizja: 15. 09. 2026