Dereń jadalny 'Nieżnyj' - pojemnik Cornus mas 'Nieżnyj'

Opis szczegółowy produktu

Dereń jadalny 'Nieżnyj' - wolno rosnący, długowieczny gatunek o jadalnych owocach, pochodzący z Bałkanów, Kaukazu i Azji Mniejszej. Odmiana 'Nieżnyj' to wcześniejszy typ pochodzenia wschodnioeuropejskiego, podawany także jako selekcja z hodowli ukraińskiej, gdzie powstała w wyniku swobodnego zapylenia żółtoowocowej odmiany 'Jantarnyj'. Przedwiośniem, zazwyczaj w marcu i kwietniu, na bezlistnych pędach rozkwitają drobne żółte kwiaty zebrane w pęczki, które należą do pierwszych ważnych źródeł pożytku dla pszczół. Po rozwinięciu liści roślina tworzy gęstszą koronę z eliptycznymi zielonymi liśćmi, a jesienią często przebarwia się na czerwono lub winnie. Owoce są pestkowcami o różnej intensywności zabarwienia w zależności od stopnia dojrzałości, a u tej odmiany często opisuje się łagodniejszy, mniej cierpki smak w pełnej dojrzałości. Dojrzewanie rozpoczyna się najczęściej na przełomie lipca i sierpnia i może przebiegać stopniowo, zależnie od przebiegu lata. Owoce derenia spożywa się na surowo po zmięknięciu, przetwarza się je też na dżemy, powidła, soki, syropy, nalewki i sosy owocowe. Naturalnie zawierają witaminę C, kwasy organiczne i pektyny. Aby uzyskać obfitsze zawiązywanie owoców, zaleca się posadzenie w pobliżu co najmniej dwóch odmian derenia, na przykład w połączeniu z 'Flava' lub 'Jantarnyj'.

Uprawa: Pod względem wymagań dereń zalicza się do ciepłolubnych roślin sadowniczych gleb wapiennych. Najlepiej odpowiadają mu gleby obojętne lub lekko zasadowe, stanowiska słoneczne i otwarte oraz stoki południowe, południowo-wschodnie i południowo-zachodnie. Znosi także suchsze warunki, ponieważ korzeni się głęboko i potrafi zapewnić sobie wodę nawet przy nierównomiernie rozłożonych opadach. Więcej wilgoci potrzebuje jedynie w okresie dojrzewania owoców, czyli w zależności od sezonu od sierpnia do września. Jest w pełni mrozoodporny zarówno w drewnie, jak i w kwiatach. Z powodzeniem można go uprawiać do wysokości 600 m n.p.m. Chłodne położenia, zwłaszcza miejsca z częstymi mgłami, nie są dla niego odpowiednie. Nie znosi również silnego zacienienia. Szczególnie po posadzeniu, w okresie formowania pokroju, wymaga mocniejszego cięcia. Przy sadzeniu krzewu pozostawia się 3–5 głównych pędów, które skraca się mniej więcej o jedną trzecią do połowy. Cięcie powtarza się przez pierwsze trzy lata uprawy. W przypadku sadzonki szczepionej można uformować koronę z przewodnikiem lub bez niego (koronę kielichową) w podobny sposób jak u ziarnkowych lub pestkowych drzew owocowych. Ponieważ dereń owocuje na jednorocznych przyrostach, których naturalnie jest wystarczająco dużo, cięcie polega jedynie na prześwietlaniu krzewu lub korony. W medycynie ludowej owoce derenia do dziś zaleca się przy dolegliwościach trawiennych, przede wszystkim jelitowych, zarówno ostrych (takich jak biegunki i skurcze brzucha), jak i przewlekłych. Właściwości lecznicze owoców derenia znane są już od starożytności. Pod tym względem wykorzystuje się wszystkie części rośliny (korę, korzenie, pędy, owoce). Korę, korzenie i pędy stosowano na przykład przeciw gorączce. Owoce można wykorzystywać przy chorobach jelit. Preparaty z liści, kwiatów i owoców mogą być stosowane przy problemach trawiennych, niedokrwistości oraz chorobach wątroby lub nerek. Świeży zagęszczony sok z owoców wykorzystuje się przy leczeniu cukrzycy. Zagęszczony sok stosuje się w medycynie tradycyjnej także przy chorobach skóry. Miąższ owoców i olej z pestek wykorzystuje się do leczenia i regeneracji uszkodzonych tkanek skóry. Owoce derenia można łączyć także z innymi, mniej wartościowymi gatunkami owoców. W południowo-zachodniej Europie owoce derenia chętnie przetwarza się na kompoty i przetwory. Ciekawym kulinarnie zastosowaniem jest dodawanie ich do mieszanych kompotów z borówką brusznicą i gruszkami jako dodatku do dziczyzny. Owoce konserwuje się również przez suszenie lub mrożenie. Suszonym, zmielonym miąższem posypuje się także mięsa pieczone na rożnie. Z suszonych owoców, podobnie jak z owoców dzikiej róży, przygotowuje się smaczną herbatę. Z owoców wytwarza się również smaczny syrop o wysokiej zawartości witamin. Owoce można zalewać alkoholem, a także wytwarzać z nich wino lub destylat. Oprócz witamin, antocyjanów i związków fenolowych owoce derenia zawierają dużo kwasów i pektyn, które wpływają na zdolność żelowania. Dlatego dereń od wieków wykorzystuje się do przygotowywania marmolad, galaretek i kompotów. Przy przetwarzaniu na produkty spożywcze zazwyczaj konieczne jest dodanie odpowiedniej ilości cukru.

Autor: Kristýna | Rewizja: 18.02. 2026