Dereń jadalny 'Swietlana' - pojemnik Cornus mas 'Swietlana'

Opis szczegółowy produktu

Dereń jadalny 'Swietlana' - owocowa odmiana derenia jadalnego, znana z polskich kolekcji wielkoowocowych dereni. Tworzy rozłożysty, rosnący wszerz krzew lub niewielkie drzewo, w ogrodach zwykle 3–4 m wysokie i 4–5 m szerokie. W lutym i marcu na bezlistnych gałęziach pojawiają się drobne, żółte baldaszki kwiatów, które należą do najwcześniejszych źródeł pożytku dla owadów zapylających. Owoce są gruszkowate, ciemnoczerwone do wiśniowych, ważą średnio około 3,5 g i mają długość około 2,4 cm. Zawartość cukrów podaje się na około 14 %, kwasów na około 2,5 %, dlatego smak jest zrównoważony, słodko-kwaśny. Owoce dobrze trzymają się krzewu, a zbiór rozpoczyna się w drugiej połowie września. Zastosowanie jest szerokie: owoce na świeżo, kompoty, dżemy, soki i sosy owocowe, w których wyróżnia się ciemniejsza barwa miąższu. Owoce derenia są naturalnym źródłem witaminy C, polifenoli i składników mineralnych, dlatego tradycyjnie przetwarza się je także na syropy i koncentraty owocowe. Liście są eliptyczne, latem ciemnozielone, jesienią przebarwiają się na odcienie żółte do czerwonofioletowych. Starsze pnie mogą tworzyć łuszczącą się korę, która pozostaje dekoracyjna także po opadnięciu liści. Owoce dojrzewają stopniowo, w pełnej dojrzałości miękną i łatwo się odrywają, dlatego zbiera się je w kilku terminach.

Uprawa: Ze względu na wymagania dereń zalicza się do ciepłolubnych roślin sadowniczych gleb wapiennych. Najbardziej odpowiadają mu gleby obojętne lub lekko zasadowe, słoneczne, otwarte stanowiska oraz stoki południowe, południowo-wschodnie i południowo-zachodnie. Znosi także suchsze warunki, ponieważ korzeni się głęboko i potrafi zapewnić sobie wodę nawet przy nierównomiernie rozłożonych opadach. Więcej wilgoci potrzebuje jedynie w okresie dojrzewania owoców, czyli w zależności od sezonu od sierpnia do września. Jest w pełni mrozoodporny zarówno w drewnie, jak i w kwiatach. Z powodzeniem można go uprawiać do wysokości 600 m n.p.m. Chłodne stanowiska, zwłaszcza miejsca z częstymi mgłami, nie są dla niego odpowiednie. Nie znosi również zacienienia ani półcienia. Szczególnie po posadzeniu, w okresie formowania pokroju, wymaga mocniejszego cięcia. Przy sadzeniu krzewu pozostawia się 3–5 głównych pędów, które skraca się mniej więcej o jedną trzecią do połowy. Cięcie powtarza się przez pierwsze trzy lata uprawy. W przypadku sadzonki szczepionej można uformować koronę z przewodnikiem lub bez niego (koronę otwartą) w podobny sposób jak u drzew ziarnkowych lub pestkowych. Ponieważ dereń owocuje na jednorocznych krótkopędach, których przyrost jest naturalnie wystarczający, cięcie polega jedynie na prześwietlaniu krzewu lub korony. W medycynie ludowej owoce derenia są do dziś polecane przy dolegliwościach trawiennych, przede wszystkim jelitowych, zarówno ostrych (takich jak biegunki i skurcze brzucha), jak i przewlekłych. Lecznicze właściwości owoców derenia znane są już od starożytności. Pod tym względem wykorzystuje się wszystkie części rośliny (korę, korzenie, pędy, owoce). Korę, korzenie czy pędy stosowano na przykład przeciw gorączce. Owoce można wykorzystywać przy chorobach jelit. Preparaty z liści, kwiatów i owoców mogą być stosowane w leczeniu problemów trawiennych, niedokrwistości, chorób wątroby lub nerek. Świeży, zagęszczony sok z owoców wykorzystuje się w leczeniu cukrzycy. Zagęszczony sok stosuje się w medycynie tradycyjnej także przy chorobach skóry. Miąższ owoców i olej z pestek mogą służyć do leczenia i regeneracji uszkodzonych tkanek skóry. Owoce derenia można łączyć także z innymi, mniej wartościowymi gatunkami owoców. W południowo-zachodniej Europie owoce derenia chętnie przetwarza się na kompoty i przetwory. Ciekawym kulinarnym zastosowaniem są mieszane kompoty z borówką brusznicą i gruszkami jako dodatek do dziczyzny. Owoce konserwuje się również przez suszenie lub mrożenie. Suszonym, zmielonym miąższem posypuje się także mięso z rożna. Z suszonych owoców derenia, podobnie jak z owoców dzikiej róży, przygotowuje się smaczną herbatę. Z owoców wytwarza się również smaczny syrop o wysokiej zawartości witamin. Owoce można zalewać alkoholem, a także wytwarzać z nich wino lub destylat. Oprócz witamin, antocyjanów i związków fenolowych owoce derenia zawierają także dużą ilość kwasów i pektyn, które wpływają na zdolność żelowania. Dereń jest więc od wieków wykorzystywany do przygotowania marmolad, galaretek i kompotów. Przy przetwarzaniu na produkty spożywcze zwykle konieczne jest dodanie odpowiedniej ilości cukru.

Autor: Kristýna | Rewizja: 18.02. 2026