Dereń jadalny 'Swietljaczok' Cornus mas 'Swietljaczok'

Opis szczegółowy produktu

Dereń jadalny 'Swietljaczok' - poszukiwana odmiana derenia, ceniona za bardzo wczesne dojrzewanie i wysoką jakość owoców. Dzięki temu chętnie wybiera się ją zarówno do uprawy towarowej, jak i amatorskiej. Rośnie jako średnio silnie rosnące drzewo lub krzew, który w wieku dojrzałym osiąga wysokość 3–4 metrów. Tworzy regularną, dobrze rozgałęzioną koronę, która ułatwia dostęp podczas zbioru i sprawia estetyczne wrażenie. Liście są podłużne do jajowatych, intensywnie zielone, z charakterystycznym, wyraźnym unerwieniem. Jesienią przebarwiają się na atrakcyjne odcienie, przez co roślina zdobi ogród przez cały sezon. Kwitnie bardzo wcześnie wiosną drobnymi, złocistożółtymi kwiatami, które są ważnym źródłem pożywienia dla wcześnie latających owadów zapylających. Owoce dojrzewają bardzo wcześnie, zwykle już w pierwszej połowie sierpnia. Są duże, butelkowatego kształtu, o intensywnie czerwonej, błyszczącej skórce. Miąższ jest soczysty, słodko-kwaśny i harmonijny w smaku, co predestynuje go zarówno do bezpośredniego spożycia, jak i do wszechstronnego wykorzystania w kuchni. Odmiana jest częściowo samopylna, jednak dla uzyskania wysokich i regularnych plonów zaleca się posadzenie w pobliżu innej odmiany derenia jako zapylacza.

Uprawa: Pod względem wymagań dereń zalicza się do ciepłolubnych roślin sadowniczych gleb wapiennych. Najlepiej odpowiadają mu gleby obojętne lub lekko zasadowe oraz słoneczne, otwarte stanowiska, a także stoki o wystawie południowej, południowo-wschodniej i południowo-zachodniej. Znosi również suchsze warunki, ponieważ korzenie się głęboko i potrafi zapewnić sobie wodę także przy nierównomiernie rozłożonych opadach. Więcej wody potrzebuje jedynie w okresie dojrzewania owoców, czyli w zależności od sezonu od sierpnia do września. Jest w pełni mrozoodporny zarówno w drewnie, jak i w kwiatach. Z powodzeniem można go uprawiać do wysokości 600 m n.p.m. Chłodne stanowiska, zwłaszcza miejsca z częstymi mgłami, nie są dla niego odpowiednie. Nie znosi także zacienienia ani półcienia. Szczególnie po posadzeniu, w okresie formowania pokroju, wymaga silniejszego cięcia. Przy sadzeniu krzewu pozostawia się 3–5 głównych gałęzi, które skraca się mniej więcej o jedną trzecią do połowy. Cięcie powtarza się przez pierwsze trzy lata uprawy. W przypadku sadzonki szczepionej można uformować koronę z przewodnikiem lub bez niego (koronę otwartą) w podobny sposób jak u drzew ziarnkowych lub pestkowych. Ponieważ dereń owocuje na pędach jednorocznych, których przyrost jest naturalnie wystarczający, cięcie polega jedynie na prześwietlaniu krzewu lub korony. W medycynie ludowej owoce derenia do dziś zaleca się przy dolegliwościach trawiennych, przede wszystkim jelitowych, zarówno ostrych (takich jak biegunki i skurcze brzucha), jak i przewlekłych. Właściwości lecznicze owoców derenia znane są już od starożytności. Pod tym względem wykorzystuje się wszystkie części rośliny (korę, korzenie, pędy, owoce). Korę, korzenie lub pędy stosowano na przykład przeciw gorączce. Owoce można wykorzystać przy chorobach jelit. Preparaty z liści, kwiatów i owoców mogą wspomagać leczenie problemów trawiennych, anemii, chorób wątroby lub nerek. Świeży, zagęszczony sok z owoców wykorzystuje się przy leczeniu cukrzycy. W medycynie tradycyjnej zagęszczony sok stosuje się także przy chorobach skóry. Miąższ owoców oraz olej z pestek służą do leczenia i regeneracji uszkodzonych tkanek skóry. Owoce derenia można łączyć także z innymi, mniej wartościowymi gatunkami owoców. W południowo-zachodniej Europie owoce derenia chętnie przerabia się na kompoty i przetwory. Ciekawym kulinarnym zastosowaniem są mieszane kompoty z dereniem, borówką brusznicą i gruszkami jako dodatek do dziczyzny. Owoce konserwuje się również przez suszenie lub mrożenie. Suszonym, zmielonym miąższem posypuje się także mięso pieczone na rożnie. Z suszonych owoców derenia, podobnie jak z owoców dzikiej róży, przygotowuje się smaczną herbatę. Z owoców wytwarza się również smaczny syrop o wysokiej zawartości witamin. Owoce można zalewać alkoholem lub produkować z nich wino albo destylat. Oprócz witamin, antocyjanów i związków fenolowych owoce derenia zawierają także dużą ilość kwasów i pektyn, które wpływają na zdolność żelowania. Nic więc dziwnego, że dereń od stuleci wykorzystuje się do przygotowania marmolad, galaretek i kompotów. Przy przetwarzaniu na produkty spożywcze zwykle konieczne jest dodanie odpowiedniej ilości cukru.

Autor: Kamila | Rewizja: 16. 7. 2026