Dereń jadalny 'Ugoliok' Cornus mas 'Ugoliok'

Opis szczegółowy produktu

Dereń jadalny 'Ugoliok' - wysoko ceniony przedstawiciel derenia, znany przede wszystkim z niemal czarnych owoców i bardzo wysokiej zawartości cukrów, co czyni go jedną z najciekawszych smakowo odmian do uprawy. Rośnie jako średnio silny krzew lub niewielkie drzewo, które w wieku dojrzałym osiąga wysokość 3–4 metrów. Tworzy zwartą, dobrze rozgałęzioną koronę, umożliwiającą wygodny zbiór owoców. Liście są jajowate do eliptycznych, świeżo zielone, z charakterystycznym, wyraźnym unerwieniem. Jesienią przebarwiają się na atrakcyjne odcienie, przedłużając walory ozdobne rośliny w ogrodzie. Roślina kwitnie bardzo wcześnie wiosną drobnymi, złotożółtymi kwiatami, które stanowią ważne źródło pożytku dla wczesnych owadów zapylających. Owoce dojrzewają w sierpniu i wrześniu. Są średniej wielkości, butelkowatego kształtu, a w pełnej dojrzałości mają bardzo ciemną, niemal czarną skórkę. Miąższ jest jędrny, słodki i aromatyczny, idealny do bezpośredniego spożycia i do przetwórstwa. Odmiana jest częściowo samopylna, jednak dla uzyskania obfitego i stabilnego plonu zdecydowanie zaleca się posadzenie w pobliżu innej odmiany derenia jako zapylacza.

Uprawa: Pod względem wymagań dereń zalicza się do ciepłolubnych roślin sadowniczych gleb wapiennych. Najlepiej odpowiadają mu gleby obojętne lub lekko zasadowe, słoneczne, otwarte stanowiska oraz stoki południowe, południowo-wschodnie i południowo-zachodnie. Znosi także suchsze warunki, ponieważ korzeni się głęboko i potrafi zapewnić sobie wodę nawet przy nierównomiernie rozłożonych opadach. Więcej wilgoci potrzebuje jedynie w okresie dojrzewania owoców, czyli w zależności od sezonu od sierpnia do września. Jest w pełni mrozoodporny zarówno w drewnie, jak i w kwiatach. Z powodzeniem można go uprawiać do wysokości 600 m n.p.m. Chłodne stanowiska, zwłaszcza z częstymi mgłami, nie są dla niego korzystne. Nie znosi również zacienienia ani półcienia. Szczególnie po posadzeniu, w okresie formowania korony, wymaga silniejszego cięcia. Przy sadzeniu krzewu pozostawia się 3–5 głównych pędów, które skraca się mniej więcej o jedną trzecią do połowy. Cięcie powtarza się przez pierwsze trzy lata uprawy. W przypadku sadzonki szczepionej można uformować koronę z przewodnikiem lub bez niego (koronę kotłową) w podobny sposób jak u drzew ziarnkowych lub pestkowych. Ponieważ dereń owocuje na jednorocznych krótkopędach, których naturalnie jest wystarczająco dużo, cięcie ogranicza się wyłącznie do prześwietlania krzewu lub korony. W medycynie ludowej owoce derenia do dziś zaleca się przy dolegliwościach trawiennych, przede wszystkim jelitowych, zarówno ostrych (takich jak biegunki i skurcze brzucha), jak i przewlekłych. Lecznicze właściwości owoców derenia znane są już od starożytności. Pod tym względem wykorzystuje się wszystkie części rośliny (korę, korzenie, pędy, owoce). Korę, korzenie i pędy stosowano na przykład przeciw gorączce. Owoce można wykorzystywać przy chorobach jelit. Preparaty z liści, kwiatów i owoców stosuje się w leczeniu problemów trawiennych, anemii oraz chorób wątroby lub nerek. Świeży zagęszczony sok z owoców wykorzystuje się w leczeniu cukrzycy. Zagęszczony sok stosowany jest w medycynie tradycyjnej także przy chorobach skóry. Miąższ owoców i olej z pestek nadają się do leczenia i regeneracji uszkodzonych tkanek skóry. Owoce derenia można łączyć również z innymi, mniej wartościowymi gatunkami owoców. W południowo-zachodniej Europie chętnie przerabia się je na kompoty i konfitury. Ciekawym kulinarnie zastosowaniem są mieszane kompoty z borówką brusznicą i gruszkami jako dodatek do dziczyzny. Owoce konserwuje się także przez suszenie lub mrożenie. Suszonym, zmielonym miąższem posypuje się również mięso z rożna. Z suszonych owoców derenia, podobnie jak z owoców róży, przygotowuje się smaczną herbatę. Wytwarza się z nich także smaczny syrop o wysokiej zawartości witamin. Owoce można zalewać alkoholem, a także wyrabiać z nich wino lub destylat. Oprócz witamin, antocyjanów i związków fenolowych owoce derenia zawierają dużo kwasów i pektyn, które wpływają na zdolność żelowania. Nic dziwnego, że dereń od stuleci wykorzystuje się do przygotowywania marmolad, galaretek i kompotów. Przy przetwarzaniu na produkty spożywcze zwykle konieczne jest dodanie odpowiedniej ilości cukru.

Autor: Kamila | Rewizja: 16. 7. 2026