Drzewa i krzewy z bryłą ziemną można bezpiecznie sadzić tylko wiosną i jesienią. Starsze, wyrośnięte okazy są trudniejsze w manipulacji, a im wyższe temperatury panują wiosną, tym trudniejsza może być ich ekspedycja i sadzenie. Ryzyko uszkodzenia jest wyższe ze względu na krążenie soków w korze, co ogranicza możliwości transportu. Dlatego idealnym czasem na sadzenie jest okres spoczynku wegetacyjnego po opadnięciu liści.
Jeśli mimo to planują Państwo posadzić duże drzewo poza optymalnym terminem, zdecydowanie zalecamy skorzystanie z usług specjalistycznej firmy, która potrafi przeprowadzić ten proces w ciągu całego roku. Chętnie doradzimy Państwu w wyborze odpowiednich wykonawców.
Transport:
W okresie spoczynku wegetacyjnego rośliny mogą być transportowane odkrytymi środkami transportu – w stanie bezlistnym nie dochodzi do uszkodzenia części zdrewniałych ani pąków. Podczas wegetacji (od pękania pąków do opadu liści) rośliny muszą być chronione przed wysuszającym działaniem wiatru. Należy je transportować w zamkniętych środkach transportu (duże furgonetki, ciężarówki). W przypadku innego sposobu transportu drzewo musi być owinięte agrowłókniną, plandeką lub folią stretch, aby zapobiec uszkodzeniu liści i pąków.
Termin sadzenia:
Drzewa z gołym korzeniem oraz z bryłą ziemną należy posadzić w jak najkrótszym czasie po dostarczeniu. Jeśli nie jest to możliwe, rośliny muszą być chronione przed wyschnięciem. Drzewa z gołym korzeniem chronimy natychmiast – odsłonięty system korzeniowy wysycha w ciągu kilku godzin. Rośliny z bryłą ziemną należy zadołować w piasku, trocinach lub korze najpóźniej w ciągu 48 godzin i utrzymywać je w wilgoci. W przypadku roślin w pojemnikach i Air-Potach sadzenie można przeprowadzać przez cały rok, jednak i tutaj przed posadzeniem należy dbać o odpowiednie nawodnienie bryły.
Dół pod sadzenie:
Jednym z najważniejszych kroków jest wykopanie odpowiedniego dołu. W glebach piaszczystych i średnio ciężkich kształt może być dowolny – najczęściej okrągły. W glebach ciężkich lub zbitych zaleca się kształt kanciasty lub gwiaździsty. Na stanowiskach luźnych średnica dołu powinna wynosić co najmniej 1,5-krotność średnicy bryły/pojemnika. Jeśli gleba jest silnie zbita, konieczne jest spulchnienie i homogenizacja gleby w warstwie korzenienia, tj. do około 1 metra głębokości. Podczas sadzenia należy zapobiec osiadaniu bryły poprzez odpowiednie zagęszczenie podłoża pod nią. Ściany i dno dołu nie mogą być gładkie, aby korzenie nie zaczęły "krążyć" – należy je przed posadzeniem wzruszyć i naciąć.
Na stanowiskach podmokłych niezbędne jest zapewnienie drenażu. W miejscach o bardzo wysokim poziomie wód, gdzie nie można odprowadzić nadmiaru wody, można podnieść teren i posadzić drzewo powyżej poziomu gruntu, tworząc tzw. kopiec.
Przed umieszczeniem rośliny należy za pomocą łaty zmierzyć głębokość dołu i skorygować ją tak, aby była identyczna z wysokością bryły korzeniowej. Dno może być wykopane głębiej w celu napowietrzenia, ale ziemia musi zostać zwrócona i zagęszczona, aby bryła nie osiadła, co mogłoby doprowadzić do zasypania szyjki korzeniowej. Zbyt głębokie posadzenie prowadzi do długotrwałego stresu, a nawet obumarcia drzewa.
Podlewanie:
Po przesadzeniu drzewo posiada tylko część swojego pierwotnego systemu korzeniowego, dlatego nie jest w stanie pobierać wystarczającej ilości wody z otoczenia. Rośliny często cierpią z powodu nierównomiernego podlewania na nowym stanowisku. Ważny jest również typ gleby – w piaszczystych woda przesiąka szybciej niż w gliniastych. Należy to uwzględnić przy planowaniu nawadniania.
Jesień jest idealnym czasem na sadzenie pod względem wilgotności. Po opadnięciu liści parowanie jest minimalne. W korzystnych warunkach system korzeniowy rozwija się, dzięki czemu w kolejnym roku drzewo lepiej radzi sobie ze wzrostem.
Przy sadzeniu w suchych okresach zaleca się zalanie dołu 50-100 l wody dzień przed sadzeniem. Podczas sadzenia podlewamy po zasypaniu połowy bryły, a następnie stopniowo aż do pełnego zasypania. Ostatnie podlewanie wykonujemy po uformowaniu misy wylęgowej. Celem jest wyeliminowanie pustych przestrzeni powietrznych w ziemi.
Misa wylęgowa służy ochronie systemu korzeniowego. Musi być uformowana z ziemi do wysokości min. 10 cm. Wnętrze ściółkujemy – najlepiej zrębkami. Misa powinna przez pierwsze dwa lata zapobiegać wzrostowi chwastów i trawy bezpośrednio przy pniu.
Stabilizacja (Kotwienie):
Kotwienie zapobiega uszkodzeniu młodych korzeni przez ruchy części nadziemnej na wietrze oraz chroni drzewo przed wywróceniem.
Stabilizacja nadziemna polega na umieszczeniu palików w trójkącie i połączeniu ich poprzeczkami. Drzewo mocuje się wiązaniami ok. 20 cm poniżej najniższych gałęzi szkieletowych. Do stabilizacji nigdy nie używamy "okrągłych" sznurów (lin, powrozów), które mogą wrastać w korę. Paliki wbija się w dno dołu jeszcze przed zasypaniem bryły.
Stabilizacja podziemna jest stosowana tam, gdzie paliki byłyby nieestetyczne. Można ją stosować tylko przy zwartych, nieuszkodzonych bryłach w cięższych glebach. Jest to metoda skomplikowana i wymaga konsultacji ze specjalistą.
Pień:
Drzewa narażone na bezpośrednie słońce mogą cierpieć na oparzelinę kory lub pęknięcia mrozowe. W otwartym terenie pnie mogą być również obgryzane przez zwierzynę.
Aby temu zapobiec, stosuje się białe farby ochronne, które odbijają promienie słoneczne i zapobiegają przegrzewaniu kory. Farby te są bezobsługowe i z czasem ulegają naturalnej degradacji, gdy drzewo przyzwyczai się do nowych warunków. Przed uszkodzeniami mechanicznymi (np. od kosiarki) chronią specjalne osłony u nasady pnia.
Cięcie po posadzeniu:
Celem tego cięcia jest zrównoważenie proporcji między ograniczonym systemem korzeniowym a koroną. Sposób cięcia zależy od gatunku, wieku i wielkości bryły. Każde drzewo wymaga indywidualnego podejścia.
Ogólne zasady mówią o usunięciu:
- gałęzi złamanych i zaschniętych kikutów,
- konkurentów przewodnika i gałęzi rosnących do wnętrza korony,
- gałęzi krzyżujących się, skierowanych w dół lub w stronę budynków,
- skróceniu przewodnika, jeśli chcemy pobudzić rozgałęzianie (wymaga wyprowadzenia nowego lidera).
Cięcie nie powinno przekraczać 20-30% masy korony.
Opieka po posadzeniu:
Proces adaptacji dużych drzew trwa od dwóch do pięciu lat. W tym czasie niezbędne jest monitorowanie stanu rośliny, regularne podlewanie, sprawdzanie stabilizacji, cięcie oraz ochrona przed szkodnikami. Kluczowe jest kontrolowanie wilgotności gleby na całej głębokości bryły.
Stres po przesadzeniu:
Każde drzewo przechodzi okres adaptacji. Im większy okaz, tym dłuższy ten czas. Drzewa o obwodzie pnia 10/12 – 18/20 adaptują się zazwyczaj dwa sezony, duże drzewa – do pięciu sezonów. W tym czasie drzewa rosną wolno, inwestując energię w korzenie. Wszelkie niepokojące objawy warto konsultować ze specjalistą.
Reklamacje:
W przypadku reklamacji klient musi wykazać, że zastosował odpowiednie procedury sadzenia i pielęgnacji. Dostawca odpowiada za mrozoodporność do momentu przekazania rośliny. Ukryte uszkodzenia zimowe są uznawane za wadę tylko wtedy, gdy ujawnią się do 15 maja roku dostawy. Reklamacje dotyczące parametrů roślin (gatunek, rozmiar, stan zdrowia) należy zgłaszać przy odbiorze lub w ciągu dwóch dni roboczych.
Źródła: Málek i wsp., 2022
Autor: kolektyw Ekstra Rosliny