Leszczyna pospolita 'Tonda Romana' Corylus avellana 'Tonda Romana'

Opis szczegółowy produktu

Leszczyna pospolita 'Tonda Romana' - długo uprawiana włoska odmiana, szeroko rozpowszechniona zwłaszcza w regionie Lacjum na północ od Rzymu, gdzie tworzy rozległe plantacje. W naszych warunkach klimatycznych rośnie jako średnio silny krzew o wysokości około 3–4 m i szerokości 2–3 m, a przy luźniejszym sadzeniu może z czasem osiągnąć jeszcze większe rozmiary. Pokrój jest wzniesiony do lekko rozłożystego, krzew stopniowo rozrasta się dzięki odrostom korzeniowym. Gałęzie są elastyczne, brązowe, młode pędy delikatnie owłosione. Liście są okrągławo jajowate do szeroko owalnych, krótko zaostrzone, u nasady często sercowate, z wyraźnym unerwieniem i szorstką powierzchnią. W okresie wegetacji są z wierzchu intensywnie zielone, jesienią przebarwiają się na żółto do żółtozielonego. Leszczyna jest rośliną jednopienną – na jednym krzewie pojawiają się kwiaty męskie i żeńskie. Kwiaty męskie tworzą wąskie, żółtawe kotki o długości około 3–7 cm, które rozwijają się bardzo wcześnie wiosną, zwykle w lutym i marcu, i uwalniają pyłek już wtedy, gdy liście dopiero zaczynają się rozwijać. Kwiaty żeńskie to drobne pąki z delikatnymi czerwonymi znamionami, ukryte w kątach pąków. Zapylanie odbywa się głównie przez wiatr. Odmiana jest częściowo samopylna, jednak dla wysokiego i regularnego plonowania zaleca się sadzenie kilku roślin o zbliżonym terminie kwitnienia. Jako odpowiednie zapylacze wymienia się przede wszystkim odmiany 'Tonda di Giffoni', 'Mortarella' lub 'Cosford'. Owoce tworzą się po 3–5 sztuk w zielonych, głęboko postrzępionych okrywach, z których podczas dojrzewania częściowo się wysuwają. Orzechy są okrągłe, średniej wielkości, o brązowej, stosunkowo cienkiej łupinie i jądrze, które zwykle całkowicie wypełnia jej wnętrze. Dojrzałość konsumpcyjna następuje w cieplejszych rejonach Polski na przełomie sierpnia i września, w chłodniejszych raczej w ciągu września. Jądra mają delikatnie słodki, pełny smak z przyjemnym orzechowym aromatem, dobrze znoszą prażenie i zachowują kształt w wyrobach cukierniczych. Orzechy laskowe zawierają dużo tłuszczów z przewagą nienasyconych kwasów tłuszczowych, białko, błonnik, witaminę E, witaminy z grupy B oraz wiele składników mineralnych (potas, magnez, fosfor, wapń, żelazo i inne), dlatego uważa się je za wartościowy składnik urozmaiconej diety. W kuchni owoce wykorzystuje się do bezpośredniego spożycia, do ciast, kremów, domowych mas orzechowych, granoli, a także do dań wytrawnych.

Uprawa: Wybiera się cieplejsze, słoneczne stanowisko, najlepiej na terenach niżej i średnio położonych, osłonięte od silnych zimowych wiatrów. Leszczyna znosi także lekki półcień, jednak dla dobrego dojrzewania orzechów i regularnego zawiązywania owoców korzystniejsze jest pełne słońce. Najlepiej rośnie na głębszych, średnio ciężkich glebach gliniastych do gliniasto-piaszczystych, z odpowiednią ilością próchnicy, które dobrze zatrzymują wilgoć, ale nie pozostają długo podmokłe. Optymalne pH wynosi około 6–7, na glebach silnie zasadowych lub podmokłych wzrost się pogarsza. Sadzenie przeprowadza się wiosną (marzec–kwiecień) lub jesienią (październik–listopad), gdy gleba jest jeszcze ciepła. Pojedyncze krzewy sadzi się w odstępach około 3–4 m, w przypadku niższych, swobodnie rosnących żywopłotów można zastosować rozstawę 1–1,5 m. Po posadzeniu warto wymieszać z ziemią wokół korzeni dobrze przekompostowany kompost, glebę wyściółkować zrębkami lub korą i zapewnić regularne podlewanie przez pierwsze dwa sezony. Leszczyna ma płytki system korzeniowy, dlatego wrażliwie reaguje na letnią suszę. Równomierna wilgotność gleby sprzyja wielkości orzechów i jakości jąder. Pod względem mrozoodporności leszczyny są odporne – dobrze ukorzenione rośliny znoszą spadki temperatury do około −25 do −28 °C, wrażliwsze bywa jedynie wczesnowiosenne kwitnienie na późne przymrozki. Krzew najlepiej owocuje na drewnie dwu- i trzyletnim, dlatego cięcie ukierunkowane jest na stałe odmładzanie i utrzymanie 6–8 silniejszych pędów szkieletowych. Przestarzałe lub nadmiernie zagęszczające koronę pędy usuwa się w przedwiośniu. Spośród chorób i szkodników mogą sporadycznie wystąpić mszyce, tutkarze lub uszkodzenia owoców przez larwy nasionnicy orzechówki. Ryzyko zmniejsza się przez terminowy zbiór i usuwanie uszkodzonych owoców oraz wspieranie naturalnych drapieżców. W kompozycji ogrodowej leszczyna sprawdza się jako soliter w części użytkowej, w jadalnym żywopłocie lub w połączeniu z innymi krzewami owocowymi, na przykład ze świdośliwą, rokitnikiem czy porzeczkami, gdzie tworzy stabilny, długowieczny szkielet nasadzenia.

Autor: Nikol | Rewizja: 2.12.2025

Więcej na: Instrukcja uprawy leszczyny