Są to stosunkowo krótkowieczne drzewa (15-20 lat), osiągające maksymalną wysokość 5 m (w zależności od wybranej podkładki), które pochodzą z Chin. W naszym kraju najczęściej uprawia się je w formie niskopiennej lub ćwierćpiennej – tylko w ten sposób zapewniony jest wystarczający dopływ światła do wszystkich części korony. Brzoskwinie są dość wrażliwe na ciepło i ogólne warunki glebowe, dlatego przy wyborze przyszłego stanowiska staramy się brać pod uwagę następujące kwestie:
Sadzenie i podłoże:
Dla brzoskwiń wybieramy słoneczne, odpowiednio otwarte stanowisko, najlepiej na wysokości do 250 m n.p.m., zorientowane na południe i jednocześnie chronione przed północnymi wiatrami. Gleba powinna być suchsza, próchniczna, wapienna i żyzna, o pH 6,5-8, średnio ciężka do piaszczysto-gliniastej. Brzoskwinie można uprawiać również w wyższych położeniach (powyżej 450 m n.p.m.), ale tutaj niezbędny jest naprawdę staranny wybór stanowiska. Formy ćwierćpienne i niskopienne sadzimy najczęściej w rozstawie 5x3-4 m.
Przed posadzeniem drzewka należy usunąć obumarłe korzenie i namoczyć je w wodzie (dwie godziny powinny wystarczyć, dłuższy czas nie zaszkodzi). Przy sadzeniu wiosennym wykonujemy podstawowe cięcie (patrz akapit Cięcie), przy sadzeniu jesiennym cięcie pozostawiamy do wiosny. Większość młodych drzewek potrzebuje w pierwszych latach życia odpowiedniej podpory (niektóre przez całe życie). Przygotowujemy więc palik, który wbijamy do już wykopanego dołu. Następnie pionowo wkładamy roślinę i zasypujemy ziemią. Aby ziemia dobrze dostała się pod korzenie, drzewko unosimy i lekko nim potrząsamy. Następnie dosypujemy resztę ziemi, udeptujemy i na koniec przywiązujemy drzewko do palika. Nie zapominamy o dokładnym podlaniu (około 15 litrów wody). Po wsiąknięciu wody możemy miejsce sadzenia wyściółkować korą lub liśćmi.
Nawożenie:
Bardzo ważne jest nawożenie po przekwitnięciu, aby wspomóc wielkość i jakość owoców. Uzupełniamy podstawowe składniki odżywcze, przede wszystkim potas i azot (azotu mniej). Można również nawozić dojrzałym obornikiem, ale wymaga to pewnego doświadczenia (dla drzewa trzyletniego ok. 10 kg obornika, pięcioletniego 20 kg itd.). Obecnie dostępne są specjalistyczne nawozy przeznaczone bezpośrednio dla brzoskwiń, które ułatwiają pracę. Wchłanianie składników odżywczych można również wspomóc opryskiem liści roztworem lignohumatu.
Podlewanie:
Największe zapotrzebowanie na wodę brzoskwinie mają głównie w maju i czerwcu, a następnie ok. 3 tygodnie przed zbiorem. Dbamy o to, aby woda dobrze wsiąkała i drzewo nie stało w wodzie.
Cięcie:
Brzoskwinie i nektarynki to dość silnie rosnące mniejsze drzewa o typowym krzaczastym wzroście korony. Pąki owocne pojawiają się już na pędach jednorocznych. Pąki te tworzą się tak intensywnie, że celem cięcia jest nie tylko formowanie i prześwietlanie korony, ale także redukcja zawiązków. Najodpowiedniejszą formą korony dla uprawy brzoskwiń jest tzw. korona kotłowa. Do tej formy odnosi się poniższy opis:
Cięcie przed/po posadzeniu: na drzewku wybieramy 4-5 odpowiednio rozmieszczonych pędów z dostatecznym kątem odchylenia od osi środkowej, z których następnie wyprowadzimy główne konary. Ewentualny przewodnik lub pęd konkurencyjny, a także pędy o ostrym kącie usuwamy. Wybrane pędy powinny być wystarczająco silne, aby zbudować wysokiej jakości koronę. Wszystkie pędy mocno skracamy nad 2-3 pąkiem, zawsze nad pąkiem skierowanym na zewnątrz korony.
Cięcie w drugim i czwartym roku: ponownie skracamy wydłużające się konary główne o 1/3-2/3, przycinając je nad niższym, otwierającym się pędem bocznym, najlepiej tak, aby w kolejnym roku cięciem ujednolicić długość konarów głównych. Usuwamy pędy rosnące do wewnątrz oraz pędy krzyżujące się z konarami głównymi. Pod koniec sierpnia lub na początku września warto wykonać kolejne skrócenie o około 1/2 długości nowego przyrostu.
Cięcie w kolejnych latach: skupiamy się na redukcji i przerzedzaniu pędów owoconośnych oraz prześwietlaniu wewnętrznych partii korony. Najlepszym okresem na to cięcie jest wiosna, najlepiej w czasie pękania pąków aż do kwitnienia. Okres zimowy jest całkowicie nieodpowiedni ze względu na złe gojenie się ran po cięciu.
W przypadku wszystkich cięć nie zapominamy o zabezpieczeniu ran maścią ogrodniczą.
Podkładki brzoskwiń i nektarynek:
mandżurska – siewka o słabszym wzroście i wysokiej mrozoodporności. Podkładka odpowiednia dla form niskopiennych lub ćwierćpiennych.
St.Julien A – słabiej rosnąca, odpowiednia na cięższe gleby.
Adesoto – silnie rosnąca podkładka z mocnym systemem korzeniowym; bardzo dobrze znosi suszę.
Montclar – typ siewki, toleruje gleby wapienne.
siewka brzoskwini – podstawowa podkładka, nie nadaje się na gleby wapienne, za to dobrze prosperuje na glebach średnio ciężkich; rośnie nieco silniej.
rakoniewicka – typ siewki, rośnie silniej, odporna na kędzierzawość.
Rubira – typ słabo rosnącej siewki o czerwonych liściach; lepsza na lżejsze gleby.
Ochrona roślin na zimę:
Brzoskwinie są dość podatne na przemarzanie, mimo to potrafią krótkotrwale znieść mrozy do -25°C. Lepiej jednak przygotować je na chłodniejszą pogodę, owijając matami trzcinowymi, jutą lub bieląc pień i główne konary mlekiem wapiennym (20% roztwór wapna gaszonego i wody).
Choroby i szkodniki:
Podobnie jak inne drzewa owocowe, brzoskwinie i nektarynki cierpią na szereg chorób. Typową z nich jest np. kędzierzawość liści brzoskwini, kiedy na liściach pojawiają się najpierw żółto-zielone, później czerwone, wypukłe pęcherze, które powiększają się, deformując cały liść. Następnie liście zasychają i opadają. Profilaktycznie jesienią stosujemy fungicydy miedziowe. Jeśli gałązki Twojego drzewa wyglądają jak spalone, liście zasychają, ale nie opadają, a kwiaty wyglądają jak po porażeniu mrozem, prawdopodobnie masz do czynienia z brunatną zgnilizną drzew pestkowych (moniliozą). Profilaktycznie drzewo opryskujemy na początku i pod koniec kwitnienia, szczególnie jeśli wiosna jest chłodna i deszczowa. Skręcanie i żółknięcie liści oraz ich późniejszy opad powodują również mszyce brzoskwiniowe, które są także wektorami chorób wirusowych. Walkę warto zacząć już zimą, a następnie wiosną stosując opryski na szkodniki ssące.
Autor: kolektyw Ekstra Rosliny