Instrukcja uprawy czereśni i wiśni

Czereśnie cieszyły się uznaniem już u króla Ludwika XIV i nie było w tym nic dziwnego. Te drobne owoce zawierają dużą ilość witamin i minerałów, takich jak potas, cynk i inne. Jeśli marzą Państwo o naprawdę dużym drzewie, czereśnia będzie właściwym wyborem – wystarczy tylko wybrać odpowiednią podkładkę. Czereśnie kwitną w maju białymi lub różowymi kwiatami, a po przekwitnięciu zaczynają zawiązywać owoce – młode pestkowce, które w stanie niedojrzałym mają zielony kolor. Na podstawie terminu dojrzewania określamy tzw. "tygodnie czereśniowe" (patrz tekst poniżej). Należy również pamiętać, że czereśnie są w większości przypadków obcopylne, dlatego musimy wybrać odpowiedni zapylacz. Wiśnie natomiast w większości nie potrzebują zapylaczy.

Sadzenie i podłoże:

Odpowiadają im wysokości nad poziomem morza od 250 do 400 m n.p.m., ze średnią roczną temperaturą około 8°C i sumą opadów ok. 550 mm. Przy wyższych opadach dochodzi do częstszego pękania owoców. Dobrze rosną w suchszych glebach, dlatego wybieramy wyżej położone stanowiska z dobrze przepuszczalną, raczej gliniastą glebą. Stanowisko powinno być słoneczne, ciepłe, chronione przed wiatrem i mrozem, z dobrą cyrkulacją powietrza. Na suchszych glebach sadzimy odmiany wczesne, na wilgotniejszych zaś odmiany późniejsze. Czereśnie korzenią się bardzo płytko, do ok. 1,5 m. Optymalne pH gleby mieści się w przedziale 6,5–8 (gleby umiarkowanie wapienne). Przed samym sadzeniem usuwamy obumarłe korzenie drzewka i namaczamy je w wodzie (dwie godziny powinny wystarczyć, dłuższy czas nie zaszkodzi). Przy sadzeniu jesiennym cięcie pozostawiamy do wiosny. Większość młodych drzewek potrzebuje w pierwszych latach życia odpowiedniej podpory (niektóre przez całe życie). Przygotowujemy więc palik, który wbijamy do już wykopanego dołu. Następnie pionowo wkładamy roślinę i zasypujemy ziemią. Aby ziemia dobrze dostała się pod korzenie, drzewko unosimy i lekko nim potrząsamy. Następnie dosypujemy resztę ziemi, udeptujemy i na koniec przywiązujemy drzewko do palika (nigdy nie wiążemy zbyt ciasno). Nie zapominamy o dokładnym podlaniu (ok. 15 litrów wody, do głębokości ok. 30 cm). Po wsiąknięciu wody możemy miejsce sadzenia wyściółkować korą lub liśćmi.

Nawożenie:

Podobnie jak u innych gatunków owocowych, u czereśni staramy się uzupełniać podstawowe składniki, takie jak azot, fosfor, potas i wapń, wczesną wiosną i jesienią. W przypadku wiśni nie uzupełniamy wapnia. Azot podajemy dopiero wiosną (zimą łatwo uległby wypłukaniu), po kwitnieniu i po opadzie zawiązków – sprzyja to lepszemu wzrostowi i zdrowotności drzew. Najwyższą jakość nawożenia zapewni jednak dobrze rozłożony kompost lub obornik.

Podlewanie:

Podlewaniu poświęcamy uwagę krótko po posadzeniu, szczególnie przy sadzeniu w miesiącach wiosennych. Dbamy o to, aby gleba była wilgotna, ale nie podmokła.

Cięcie:

Cięcie po/przed posadzeniem: jest w zasadzie takie samo jak u jabłoni i grusz. Wybieramy główny przewodnik oraz 2 podstawowe pędy boczne (po jednym z każdej strony). Powinny być one rozmieszczone jak najregularniej wokół pnia. Czereśnie rosną silnie, dlatego między przyszłymi konarami powinien być zachowany odpowiedni odstęp. Wybrane gałęzie skracamy nad 4.–6. oczkiem tak, aby były skierowane na zewnątrz korony, a przewodnik skracamy do odpowiedniej wysokości (ok. 10 cm nad skróconymi gałęziami).

Czereśnie:

Cięcie formujące: w ciągu kolejnych dwóch do trzech lat skracamy tylko przyszłe konary główne i przewodnik. Im słabszy wzrost, tym tniemy głębiej. W kolejnych latach nie wykonujemy już tak głębokiego cięcia, jedynie skracamy konary główne nad pędem rosnącym na zewnątrz i usuwamy pędy konkurencyjne oraz górne pędy ograniczające dostęp światła do korony. Pozostałe pędy wzdłuż konarów i pnia można przygiąć do poziomu – zahamuje to silny wzrost i przyspieszy owocowanie. Cięcie wykonujemy najczęściej w lipcu lub sierpniu, tuż po zbiorach.

Cięcie zachowawcze: pozwala utrzymać drzewo w dobrej kondycji i zapewnić odpowiednie prześwietlenie korony. Usuwamy stare, przemarznięte i przeszkadzające pędy. Konary główne pozostawiamy.

Wiśnie:

Cięcie formujące: wiśnie tworzą pędy dość szybko, już w pierwszym roku w szkółce. Te pędy boczne można wykorzystać do formowania korony po posadzeniu. Skracamy je już za drugim do czwartego pąka. U odmian o wzniesionym pokroju pąk końcowy powinien być skierowany na zewnątrz, u odmian zwisających – do wewnątrz korony. W kolejnych latach skracamy pędy boczne już tylko nieznacznie. Wiśnie owocują już na długich pędach jednorocznych.

Cięcie zachowawcze: u czereśni można je wykonywać raz na dwa do trzech lat, u wiśni wymagane jest częściej, ponieważ tworzą one większą liczbę słabszych gałęzi, które niepotrzebnie zagęszczają koronę.

Cięcie odmładzające: u czereśni nie stosuje się cięcia odmładzającego, u wiśni co 4–5 lat można skrócić silniejsze gałęzie nad odpowiednim pędem bocznym.

Wszystkie rany po cięciu należy zabezpieczyć maścią ogrodniczą.

Podkładki dla czereśni i wiśni:

Colt – słabo rosnąca podkładka, mrozoodporna. Wcześnie wchodzi w okres obfitego owocowania.

Antypka (Mahalebka) – odpowiednia do uprawy na suchszych glebach, odmiany na niej szczepione rosną słabiej i wcześnie owocują.

Gisela 5 – wyróżnia się bardzo wysoką mrozoodpornością i tolerancją na choroby wirusowe. Drzewka na tej podkładce owocują już w 2. roku i rosną słabiej o 40–60% (zależnie od odmiany).

Gisela 6 – rośnie o ok. 50% słabiej niż siewka.

Czereśnia ptasia – rośnie silnie, odpowiednia dla czereśni uprawianych w klasycznych, wyższych formach. Wymagania siedliskowe zgodne z ogólnymi dla czereśni.

VSL2 – rośnie podobnie intensywnie jak Gisela 6, dobrze radzi sobie na ciężkich i wilgotnych glebach, znosi wyższy poziom wód gruntowych. Nie wymaga podpory.

Dla właściwego wyboru odmiany ważne jest wiedzieć, kiedy mniej więcej dojrzewają owoce. W tym kontekście mówimy o tzw. "tygodniach czereśniowych". Dane są orientacyjne i zależą od pogody oraz wysokości n.p.m.

Tygodnie czereśniowe:

Ochrona roślin na zimę:

Najczęściej pnie i najgrubsze konary pobiela się mlekiem wapiennym (20% roztwór wapna gaszonego z wodą). Przed bieleniem warto usunąć martwą korę. Chroni to drzewo przed mrozem oraz pękaniem pni pod wpływem zimowego słońca. Innym prostym rozwiązaniem jest oparcie drewnianej płyty o pień od strony południowej. Młode drzewka można owinąć jutą lub matą trzcinową.

Choroby i szkodniki:

Najbardziej znanym szkodnikiem jest nasionnica trześniówka, której larwy powodują robaczywienie owoców. Stosuje się odpowiednie insektycydy. Jeśli zauważymy wygryzione liście, może to być śluzownica ciemna. Okrągłe naloty zarodników na owocach oznaczają moniliozę (brunatną zgniliznę). Opryski wykonuje się przed zbiorami. Te same preparaty pomagają na brunatną zgniliznę drzew pestkowych, która atakuje kwiaty i pędy. Tradycyjnym szkodnikiem jest mszyca czereśniowa, powodująca skręcanie liści i charakterystyczną "lepką" spadź. Pomocne będą standardowe opryski na szkodniki ssące.

Autor: kolektyw Ekstra Rosliny